Beschrijving
Aquilegia alpina
Beschrijving
Aquilegia alpina, in het Nederlands ook wel alpenakelei genoemd, is een wilde akeleisoort uit de Alpen. Bovendien staat hij bekend om zijn opvallend diepe blauwviolette knikkende bloemen, die in mei en juni boven het blauwgroene blad uitkomen. Daardoor onderscheidt deze soort zich van de talloze hybride akeleien die in tuincentra te koop zijn.
De plant groeit van nature in rotsige weiden op 1.300 tot 1.900 meter hoogte in Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk en Italië. Daarom verdraagt hij koude, vorst en magere grond uitstekend. Echter is dit een kortlevende vaste plant, doorgaans drie tot vier jaar, die zich verjongend uitzaait. Daarnaast is Aquilegia alpina door botanicus Linnaeus al in 1753 wetenschappelijk beschreven.
Eigenschappen
- Planttype: kortlevende vaste plant
- Nederlandse naam: alpenakelei
- Hoogte: 30–60 cm
- Breedte: 25–30 cm
- Bloeitijd: mei–juni
- Kleur: diep blauwviolet, soms wit
- Bladkleur: blauwgroen, fijngedeeld
- Standplaats: halfschaduw, ochtendzon
- Bodem: doorlatend, kalkrijk, gemiddeld vochthoudend
- Winterhardheid: zeer goed winterhard (USDA-zone 3)
- Ecologische waarde: bijenplant, hommelplant
- Zaait zich uit: ja, gewenst voor verjonging
- Snijbloem: ja
- Aantal per m²: 7–9 planten
- Potmaat: P9
Groeiwijze & gedrag
Aquilegia alpina vormt eerst een rozet van blauwgroen, fijngedeeld blad. Vervolgens schieten slanke bloemstengels in mei omhoog tot 30 à 60 cm. Bovendien dragen die stengels één tot drie knikkende bloemen, elk met een lange rechte spoor van ruim twee centimeter. Daarom is dit een van de meest karakteristieke akeleien.
Echter is dit een kortlevende plant, dus reken op drie tot vier jaar per individu. Daarom is uitzaai het mechanisme dat de soort op lange termijn in stand houdt. Bovendien kruist Aquilegia alpina makkelijk met andere akeleien in de buurt. Daardoor blijft de oorspronkelijke blauwviolette kleur alleen behouden wanneer je deze soort solitair plant.
Standplaats en bodem
Aquilegia alpina groeit het best op een plek met ochtendzon en middagschaduw, op doorlatende, kalkrijke grond.
- Houdt van doorlatende, kalkrijke bodem
- Verdraagt volle zon mits de grond niet uitdroogt
- Niet geschikt voor zware natte klei zonder drainage
- Geeft de mooiste bloei in halfschaduw of lichte schaduw
Daarom plant je deze alpenakelei bij voorkeur in een border met ochtendzon. Bovendien is dit een uitstekende plant voor rotstuinen, bostuinen of de overgang tussen zon en schaduw. Vervolgens aanplanten kan van maart tot oktober. Daarnaast is een laagje compost in het voorjaar voldoende voeding voor het hele seizoen.
Ontwerpwaarde
Aquilegia alpina brengt diepe blauwviolette kleur op kniehoogte in een periode waarin veel vaste planten net beginnen aan hun seizoen. Bovendien valt de bloei samen met die van Brunnera, Pulmonaria en vroege varens. Daardoor is deze akelei waardevol in halfschaduwborders, bostuinen en rotstuinen.
Het diepe blauwviolet verbindt sterk met zachtroze, wit en lichtgroen. Daarom werkt hij goed in cottage-stijl combinaties met Geranium en Astrantia. Daarentegen werkt hij ook in stoere combinaties met donkerbladige Heuchera of Anthriscus ‘Ravenswing’. Bovendien biedt een borderpakket voor de halfschaduw een sterke basis.
Wat ons opvalt in de kwekerij
Wij kweken Aquilegia alpina al jaren. Bovendien valt ons elk voorjaar op hoe vroeg de eerste bladrozetten verschijnen, vaak al in maart. Daardoor is dit een van de eerste vaste planten die het seizoen in de halfschaduwborder opent. Daarnaast is het blad ook zonder bloei al sierwaardig.
Eerlijk: Aquilegia alpina is geen plant voor wie verwacht dat de oorspronkelijke kleur jaren intact blijft. De soort kruist namelijk gemakkelijk met andere akeleien. Daarom raken de blauwviolette zaailingen na verloop van tijd vermengd met andere tinten. Echter is dat juist de charme. Bovendien blijft een border met variabele Aquilegia-zaailingen elk jaar verrassend.
Ecologische waarde
De knikkende bloemen van Aquilegia alpina zijn een nectarbron voor hommels en langtongbijen in mei en juni. Bovendien zijn de lange sporen alleen toegankelijk voor insecten met een lange tong. Daarom zie je vooral hommels actief op deze bloemen, naast enkele vlindersoorten.
Daarnaast valt de bloei in een periode waarin veel jonge bestuivers actief zijn. Lees meer in onze blog Bijen lokken of bijen helpen?. Bovendien biedt de Vlinderstichting uitgebreide informatie. Daarnaast documenteert de Royal Horticultural Society deze soort uitgebreid. Voor inhoudelijke achtergrond verwijzen wij naar Wageningen University & Research.
Past goed bij
- Brunnera macrophylla ‘Jack Frost’
- Pulmonaria ‘Trevi Fountain’
- Geranium phaeum ‘Samobor’
- Anthriscus sylvestris ‘Ravenswing’
- Dryopteris erythrosora
- Tiarella ‘Iron Butterflies’
- Hakonechloa macra
Vergelijkbare soorten
Deze akeleien hebben een vergelijkbare groeiwijze en passen in dezelfde halfschaduwrijke beplantingsstijl.
- Aquilegia vulgaris
- Aquilegia vulgaris ‘Black Barlow’
- Aquilegia vulgaris ‘Nora Barlow’
- Aquilegia canadensis
- Aquilegia chrysantha
- Aquilegia caerulea
Beheer & onderhoud
Laat de plant na de bloei in juni even op zichzelf staan. Bovendien is dit het moment om te bepalen of je uitzaaiing wilt. Vervolgens kun je een deel van de zaaddozen weghalen voordat het zaad rijp wordt, om uitzaai te beperken. Daarnaast blijft het blauwgroene blad nog lang sierwaardig wanneer je de uitgebloeide stengels eraf knipt.
Echter kunnen mineervliegjes vanaf juli soms zilverige gangen in het blad maken. Daarom kun je de plant na de bloei volledig tot de grond terugknippen. Vervolgens komt er fris nieuw blad terug. Bovendien gaat de plant daardoor minder uitgeput de winter in. Mest is doorgaans niet nodig, want een laagje compost in het voorjaar volstaat.
Social media:
Meer informatie over planten en onze tuin kun je vinden op onze Instagram, Facebook en Pinterest pagina’s.
