Beschrijving
Dianthus barbatus
Dianthus barbatus (duizendschoon) is een klassieke cottage-plant met dichte bloemschermen in een mix van rood, roze, paars en wit, vaak tweekleurig met sterke tekeningen. Bovendien wordt de plant 40-60 cm hoog en bloeit hij geurig van juni tot juli. Officieel een tweejarige, maar in de praktijk gedraagt duizendschoon zich vaak als kortlevende vaste plant. Daardoor zaait hij zich rijkelijk uit en komt zo jaar na jaar terug. Verder is dit een uitstekende snijbloem en bijen- en vlinderplant.
→ Bekijk alle Dianthus bij Plantwerk
Beschrijving
Duizendschoon is een van de oudste tuinplanten die we kennen, al eeuwen geliefd in cottage-tuinen. Bovendien verwijst de naam naar de enorme variatie in kleuren en patronen die je in één zaaisel kunt vinden, alsof je duizend verschillende bloemen in één plant aantreft. Daarnaast staan de bloemen in dichte ronde schermen op stevige stengels, met smalle bladeren in regelmatige paren langs de stengel.
De bloemblaadjes zijn aan de rand fijn gefranjerd, wat verwijst naar de soortnaam barbatus (“gebaard”). Vooral op warme dagen is de zoete bloemige geur duidelijk merkbaar. In de Engelstalige wereld heet de plant ook wel Sweet William.
Eigenschappen
- Planttype: tweejarig, gedraagt zich als kortlevende vaste plant
- Nederlandse naam: duizendschoon
- Hoogte: 40-60 cm
- Breedte: 25-30 cm
- Bloeitijd: juni-juli
- Bloemkleur: mix van rood, roze, paars, wit, vaak tweekleurig
- Geur: ja, zoet bloemig
- Standplaats: volle zon
- Bodem: goed doorlatend, matig voedzaam, licht kalkhoudend
- Winterhardheid: zeer goed (USDA-zone 3)
- Wintergroen: ja, het rozet blijft staan
- Snijbloem: ja, uitstekend
- Zelfzaaier: ja, rijkelijk
- Ecologische waarde: bijen, hommels, vlinders
- Aantal per m²: 8-11 planten
- Potmaat: P9
Standplaats en bodem
Duizendschoon stelt weinig eisen, maar drainage is bepalend voor een goede overwintering.
- Volle zon geeft de rijkste bloei en de stevigste plant
- Goed doorlatende grond is essentieel
- Verdraagt droge, schrale en lichtkalkhoudende bodems prima
- Niet geschikt voor natte of zware kleigrond
Ontwerpwaarde
Duizendschoon past in romantische zomerborders, snijborders en pluktuinen. Bovendien zorgt de rijke kleurmix in één zaaisel voor variatie zonder dat je verschillende cultivars hoeft te kiezen. Daardoor werkt deze plant ook goed in semi-wilde beplantingen waar je de plant zelf laat bepalen waar hij wil staan.
De plant combineert mooi met andere kortlevende tuinklassiekers zoals Hesperis en Aquilegia. Daarnaast zijn blijvers als Nepeta, Salvia en Alchemilla goede partners. Vooral die blijvers vullen de ruimte op als de duizendschoon na een paar jaar weer verdwijnt.
Wat ons opvalt in de kwekerij
Duizendschoon zie je in moderne kwekerijen bijna niet meer. Dat is jammer, want het is een van die oude tuinplanten waar de kleuren en patronen je elk jaar opnieuw verrassen. Geen twee planten hetzelfde.
Eerlijk: na twee of drie jaar is de individuele plant op. Maar als je de uitgebloeide bloemen laat staan, krijg je via uitzaai gratis een nieuwe generatie. Zo houd je ‘m jarenlang in de tuin.
Past goed bij
- Salvia nemorosa ‘Caradonna’
- Nepeta faassenii ‘Six Hills Giant’
- Alchemilla mollis
- Geranium ‘Rozanne’
- Stachys byzantina
- Lavandula angustifolia ‘Hidcote’
- Achillea millefolium ‘Lachsschönheit’
Vergelijkbare soorten
- Dianthus carthusianorum
- Dianthus carthusianorum ‘Rupert’s Pink’
- Dianthus deltoides ‘Roseus’
- Dianthus ‘Belvedere’
Beheer en onderhoud
Knip de uitgebloeide bloemschermen weg om herbloei te stimuleren, of laat een deel staan voor uitzaai. Vervolgens kun je de Chelsea Cut-techniek toepassen: na de eerste bloei rond eind mei een derde van de plant terugknippen. Daardoor krijg je vaak een tweede bloeiflits in augustus.
Geef in droge perioden water, vooral in het eerste jaar. Bij Plantwerk laten we het wintergroene rozet staan tot het voorjaar. Wil je de plant jarenlang in de tuin houden, zaai dan elke één of twee jaar bij. Daarnaast kun je de plant zichzelf laten uitzaaien op een vrije plek in de border.
Veelgestelde vragen over Dianthus barbatus
Wat is Dianthus barbatus?
Dianthus barbatus is de botanische naam voor duizendschoon, een klassieke cottage-plant uit de anjerfamilie. Bovendien wordt de plant 40-60 cm hoog en draagt hij dichte ronde bloemschermen in een mix van rood, roze, paars en wit, vaak met tweekleurige patronen. Daarnaast bloeit hij geurig van juni tot juli.
Is duizendschoon een vaste plant?
Officieel is duizendschoon een tweejarige plant. In de praktijk gedraagt hij zich echter vaak als kortlevende vaste plant die twee tot vier jaar bloeit. Daardoor komt hij door rijkelijke uitzaai meestal jaar na jaar terug, ook al verdwijnen individuele exemplaren na verloop van tijd.
Is Dianthus barbatus winterhard?
Ja, zeer goed winterhard tot USDA-zone 3 (-40°C). Bovendien blijft het rozet ’s winters wintergroen. Het enige risico is structureel natte grond in de winter. Daardoor kan de plant op slecht draineerende bodems doodgaan.
Wanneer bloeit duizendschoon?
De hoofdbloei loopt van juni tot juli. Vervolgens kun je door de uitgebloeide bloemschermen tijdig weg te knippen of de Chelsea Cut-techniek toe te passen een tweede bloeiflits krijgen in augustus of september.
Wat is de beste plek voor duizendschoon?
Volle zon op goed doorlatende, licht kalkhoudende grond. Bovendien verdraagt duizendschoon droge, schrale grond goed maar haat structureel natte voeten, vooral in de winter. Daarom is een zonnige plek vooraan in de border of in een pluktuin ideaal.
Hoe hoog wordt Dianthus barbatus?
Standaard duizendschoon wordt 40-60 cm hoog. Daarnaast zijn er ook lagere cultivars (zoals ‘Nana Compacta’) die 20-30 cm blijven en hogere selecties die tot 70 cm worden.
Hoe lang leeft duizendschoon?
Een individuele plant leeft meestal twee tot vier jaar. Echter blijft de soort door rijkelijke uitzaai jarenlang in de tuin aanwezig. Wil je zekerheid, zaai dan elke één of twee jaar een nieuwe lichting bij.
Zaait duizendschoon zich uit?
Ja, rijkelijk. Laat enkele uitgebloeide bloemschermen staan en de plant zorgt zelf voor de volgende generatie. Vooral op lichte, open grond verschijnen de zaailingen het volgende voorjaar vanzelf rondom de moederplant.
Is duizendschoon een goede snijbloem?
Ja, uitstekend. Bovendien maken de stevige stengels en lang houdbare bloemschermen Dianthus barbatus een geliefde snijbloem voor zomerse boeketten. Knip de bloemen daarom in de ochtend voor de beste houdbaarheid.
Wat combineert mooi met duizendschoon?
Duizendschoon werkt mooi met cottage-klassiekers als Nepeta, Salvia, Alchemilla, Geranium en Stachys byzantina. Daardoor verbindt de rijke kleurmix natuurlijk met paars-blauwe kaarsenplanten en geelgroene vlakvullers.
Kijk ook eens op onze Instagram, Facebook en Pinterest pagina’s.
© Plantwerk