Beschrijving
Monarda didyma ‘Bee-Pretty’
Beschrijving
Monarda didyma ‘Bee-Pretty’, in het Nederlands ook wel bergamot of indianennetel genoemd, is een compacte selectie met heldere lilapaarse bloemen. Bovendien hoort hij bij de Bee-You serie van de Nederlandse kweker Henricus Holtmaat uit Boskoop. Daardoor draagt deze cultivar Nederlandse veredelingsgeschiedenis.
De bloei loopt van eind juni tot september. Bovendien blijft ‘Bee-Pretty’ met 38 tot 46 cm aanzienlijk compacter dan de klassieke bergamotcultivars. Daarom is deze plant geschikt voor de voorrand van een border, voor bestuiverstuinen, en zelfs voor ruime potten. Daarnaast onderscheidt deze cultivar zich door zijn sterke resistentie tegen meeldauw, een eigenschap die bij oudere bergamotrassen vaak ontbreekt.
Eigenschappen
- Planttype: vaste plant
- Nederlandse naam: bergamot, indianennetel
- Hoogte: 38–46 cm
- Breedte: 35–40 cm
- Bloeitijd: juni–september
- Kleur: lilapaars met donkere knoppen
- Bladkleur: donkergroen, aromatisch
- Standplaats: zon, halfschaduw verdraagbaar
- Bodem: humusrijk, vochthoudend, doorlatend
- Winterhardheid: zeer goed winterhard (USDA-zone 4)
- Ecologische waarde: bijenplant, hommelplant, vlinderplant
- Konijnen- en reeënbestendig: ja
- Resistentie tegen meeldauw: hoog
- Snijbloem: ja, ook geschikt voor thee
- Aantal per m²: 7–9 planten
- Potmaat: P9
Groeiwijze & gedrag
Monarda ‘Bee-Pretty’ vormt een compacte rechtopstaande pol met stevige vierkante stengels, typisch voor de lipbloemenfamilie. Bovendien dragen die stengels donkergroen, licht behaard blad dat een aangename citrus-bergamotgeur afgeeft bij aanraking. Daardoor is dit ook een sensorische plant, niet alleen visueel.
De bloei verschijnt als kransvormige hoofdjes van buisvormige bloempjes, opvallend door de donkere knoppen daaronder. Vervolgens openen de bloempjes geleidelijk vanuit het midden naar buiten. Daarom blijft de bloei wekenlang sierwaardig. Echter breidt ‘Bee-Pretty’ zich door ondergrondse wortelstokken licht uit, dus reken op een geleidelijke verbreding van de pol over de jaren.
Standplaats en bodem
Monarda ‘Bee-Pretty’ groeit het best op een zonnige standplaats met voldoende vocht in de zomer.
- Houdt van humusrijke, vochthoudende grond
- Verdraagt halfschaduw, maar bloeit dan minder rijk
- Niet geschikt voor droge zandgrond zonder bodemverbetering
- Goede luchtcirculatie voorkomt eventuele schimmelproblemen
Daarom plant je deze bergamot bij voorkeur op een open zonnige plek met humusrijke grond. Bovendien is regelmatige watergift in droge zomers belangrijk, vooral tijdens de bloei. Vervolgens aanplanten kan van maart tot september. Daarnaast is een laagje compost of bladmulch in het voorjaar voldoende voeding voor het hele seizoen.
Ontwerpwaarde
‘Bee-Pretty’ brengt lilapaarse kleur op een handzame hoogte van 40 cm, dus geschikt voor de voorrand van een border. Bovendien lichten de bloemen op tegen donker bladwerk. Daardoor is deze bergamot waardevol in zonborders, prairieborders en bestuiverstuinen.
De lilapaarse tinten verbinden uitstekend met warm geel en oranje, dus een klassieke combinatie met Rudbeckia of Achillea. Daarentegen werkt hij ook in monochrome paarse schema’s met Salvia en Agastache. Bovendien biedt een borderpakket voor de zon een sterke basis voor een complete beplanting. Daarnaast past ‘Bee-Pretty’ goed bij bestuivervriendelijke beplantingen.
Wat ons opvalt in de kwekerij
Wij kweken Monarda ‘Bee-Pretty’ al een aantal jaren. Bovendien valt ons elk seizoen op hoe sterk deze cultivar staat tegen meeldauw. Daardoor blijft het blad ook in vochtige zomers groen en gezond, terwijl klassieke bergamotrassen al wit uitslaan. Daarnaast verspreidt het blad bij beroering een aangename geur die aan citrus en kruidnagel doet denken.
Eerlijk: deze compacte hoogte is een voordeel én een beperking. Bovendien mis je het stoere effect dat de oude hoge bergamotten als ‘Cambridge Scarlet’ wel hebben. Daarom is ‘Bee-Pretty’ niet de plant voor wie verticale drama wil. Echter wint hij dat ruim terug door zijn lange bloei, ziektevrije blad, en geschiktheid voor kleinere borders en potten.
Ecologische waarde
De buisvormige bloemen van Monarda ‘Bee-Pretty’ zijn een belangrijke nectarbron voor hommels, langtongbijen en vlinders in de hoogzomer. Bovendien valt de bloei in juli en augustus, een periode waarin nectaraanbod elders vaak afneemt. Daarom vormt deze bergamot een waardevolle aanvulling op het seizoenaanbod.
Daarnaast laten konijnen en reeën de plant met rust, dankzij de aromatische oliën in blad en stengel. Lees meer in onze blog Bijen lokken of bijen helpen?. Bovendien biedt de Vlinderstichting uitgebreide informatie over vlindervriendelijke beplanting. Daarnaast documenteert de Royal Horticultural Society deze cultivar uitgebreid. Voor inhoudelijke achtergrond verwijzen wij naar Wageningen University & Research.
Past goed bij
- Echinacea purpurea ‘Magnus’
- Achillea ‘Terracotta’
- Rudbeckia fulgida ‘Goldsturm’
- Phlox paniculata ‘David’
- Stipa tenuissima ‘Ponytails’
- Salvia nemorosa ‘Caradonna’
- Agastache ‘Blue Fortune’
Vergelijkbare soorten
Deze bergamotten hebben een vergelijkbare groeiwijze en passen in dezelfde zonnige beplantingsstijl.
Beheer & onderhoud
Laat de uitgebloeide stengels in de winter staan voor wintervorm en bescherming van de wortelhals. Vervolgens knip je het loof in februari of vroeg maart terug, vlak voor de nieuwe groei begint. Bovendien blijft de plant zonder ingreep jaren betrouwbaar bloeien. Daarom is dit een onderhoudsarme keuze voor de zonnige border.
Daarnaast is delen na vier tot vijf jaar nuttig om de pol te verjongen. Echter is dit geen woekeraar, dus de plant blijft jarenlang binnen redelijke proporties. Bovendien kun je een eenmalige terugknip van een derde in mei een nog compactere zomerbouw geven. Mest is doorgaans niet nodig, want een laag compost in het voorjaar volstaat ruimschoots.
Social media:
Meer informatie over planten en onze tuin kun je vinden op onze Instagram, Facebook en Pinterest pagina’s.
