Beschrijving
Salvia repens
Beschrijving
Salvia repens, in het Nederlands ook wel kruipsalie genoemd en in het Afrikaans bekend als “kruipsalie” of “saliebossie”, is een vaste plant uit Zuid-Afrika en Lesotho. Bovendien is dit een zeldzame soort in de Nederlandse handel, die normaal voorkomt in open graslanden en op steenachtige hellingen tussen 450 en 2.400 meter hoogte. Daardoor is Salvia repens een plant voor liefhebbers en verzamelaars, niet voor wie zoekt naar een betrouwbare standaardplant.
De bloei loopt in cultivatie van juni tot september en bestaat uit lipbloemen in losse kransen langs slanke stengels. Bovendien variëren de bloemen van lichtblauw tot dieppaars, soms wit, met een opvallend donkere bordeauxrode kelk. Daarom oogt deze kruipsalie eleganter en lichter dan veel andere salvia’s. Daarnaast geuren blad en kelk aromatisch wanneer je ze beroert, een eigenschap die de hele plant kenmerkt.
Eigenschappen
- Planttype: vaste plant met kruipende wortelstok
- Nederlandse naam: kruipsalie
- Herkomst: Zuid-Afrika, Lesotho
- Hoogte: 25–50 cm, soms tot 60 cm
- Breedte: tot 60 cm of meer (kruipt)
- Bloeitijd: juni–september (in cultivatie)
- Kleur: lichtblauw tot paars, soms wit, met donkere bordeauxrode kelk
- Bladkleur: groen, smal, aromatisch
- Standplaats: volle zon
- Bodem: doorlatend, droog tot gemiddeld, verdraagt kleiig
- Winterhardheid: onzeker in Nederland (USDA-zone 8–9)
- Ecologische waarde: bijenplant, hommelplant
- Konijnen- en reeënbestendig: ja
- Aantal per m²: 5–7 planten
- Potmaat: P9
Groeiwijze & gedrag
Salvia repens vormt rechtopstaande stengels vanuit een kruipende wortelstok. Vervolgens kunnen die wortelstokken zich onder de grond verspreiden tot een aaneengesloten bodembedekkende mat. Bovendien staan de meeste bladeren onderaan de stengels, zodat de bloei goed zichtbaar boven het blad uitkomt. Daardoor heeft deze kruipsalie een open, luchtige uitstraling.
Echter waarschuwen Zuid-Afrikaanse bronnen dat Salvia repens in cultivatie sneller groeit dan in het wild en zich krachtig kan uitbreiden. Daarom is het verstandig deze kruipsalie te planten waar zijn verspreiding gewenst is, of zijn ruimte fysiek te begrenzen. Bovendien is de plant snel uit zaad of stek te vermenigvuldigen, dus vervangen na een zachte winter is een optie.
Standplaats en bodem
Salvia repens groeit het best op een volle zon-standplaats met doorlatende grond en beschutting tegen koude wind.
- Houdt van doorlatende grond, van zandig tot kleiig
- Verdraagt droogte uitstekend zodra gevestigd
- Niet geschikt voor structureel natte grond, vooral niet in de winter
- Beschutting tegen koude oostenwind verhoogt de overlevingskans
Daarom plant je deze kruipsalie bij voorkeur tegen een zuidmuur, in een grindtuin of in een goed beschutte mediterrane border. Bovendien is dit een uitstekende plant voor experimentele tuinen waar je nieuwe soorten test. Vervolgens aanplanten kan van mei tot augustus, na de laatste nachtvorst. Daarnaast is mest niet nodig en zelfs ongewenst, want te voedselrijke grond verzwakt de wintervastheid.
Ontwerpwaarde
Salvia repens brengt blauwpaarse bloei op kniehoogte gedurende vrijwel de hele zomer. Bovendien is de combinatie van zilverige bloemkleur en donkere bordeauxrode kelk ongewoon en visueel intrigerend. Daardoor is deze kruipsalie waardevol in grindtuinen, droge zonborders, mediterrane beplantingen en verzamelaarstuinen.
De blauwpaarse tinten verbinden uitstekend met zilvergrijs, warmgeel en oranje. Daarom werkt Salvia repens goed in combinatie met Stipa, Lavendel en Stachys. Daarentegen werkt deze kruipsalie ook in stoere combinaties met Allium en Euphorbia. Bovendien biedt een borderpakket voor de zon een sterke basis voor een complete beplanting.
Wat ons opvalt in de kwekerij
Wij kweken Salvia repens nog niet lang. Bovendien zijn wij eerlijk over wat we wel en niet weten: deze Zuid-Afrikaanse soort is in Nederland onvoldoende getest om zekere uitspraken te doen over winterhardheid in de open grond. Daarom positioneren wij Salvia repens als een plant voor liefhebbers die graag experimenteren met bijzondere soorten.
Eerlijk: wij raden aan deze kruipsalie de eerste jaren in een pot te houden, zodat je hem in een vorstvrije ruimte kunt overwinteren. Echter kunnen klanten met een warme zuidwand of een grindtuin op droge grond hem ook in de volle grond proberen. Daarom verzoeken wij klanten die ervaringen met Salvia repens delen om ons dat door te geven. Bovendien helpt dat ons om in de toekomst gerichter advies te kunnen geven.
Ecologische waarde
De lipbloemen van Salvia repens zijn een nectarbron voor hommels, langtongbijen en vlinders in de zomer. Bovendien valt de bloei in juni, juli en augustus, een periode waarin het nectaraanbod elders vaak afneemt. Daarom kan deze kruipsalie een waardevolle aanvulling zijn voor bestuiverstuinen, mits hij overleeft.
Daarnaast laten konijnen en reeën de plant met rust, dankzij de aromatische oliën in blad en stengel. Lees meer in onze blog Bijen lokken of bijen helpen?. Bovendien biedt de Vlinderstichting uitgebreide informatie over vlindervriendelijke beplanting. Daarnaast documenteert het South African National Biodiversity Institute deze soort uitgebreid op PlantZAfrica. Voor inhoudelijke achtergrond over Salvia in het algemeen verwijzen wij naar Wageningen University & Research.
Past goed bij
- Stipa tenuissima ‘Ponytails’
- Lavandula angustifolia ‘Hidcote’
- Stachys byzantina
- Nepeta racemosa ‘Walker’s Low’
- Achillea ‘Terracotta’
- Allium sphaerocephalon
- Euphorbia myrsinites
Andere bijzondere salvia’s en mediterrane keukenkruiden
Andere bijzondere salvia’s en mediterrane keukenkruiden uit ons sortiment die passen bij wie houdt van Salvia repens.
- Salvia microphylla ‘Delice Aquamarine’
- Salvia hians
- Salvia plumosa
- Salvia sclarea var. turkestanica
- Salvia sclarea var. turkestanica ‘Vatican White’
- Salvia officinalis ‘Purpurascens’
- Rosmarinus officinalis
Beheer & onderhoud
Geef Salvia repens in het eerste jaar regelmatig water tot hij goed geworteld is. Vervolgens verdraagt hij droge periodes uitstekend. Bovendien is een laagje compost in het voorjaar voldoende voeding voor het hele seizoen. Daarom is mest doorgaans niet nodig.
Echter verdient deze kruipsalie in de winter speciale aandacht. Daarom raden wij aan om de plant in een pot te overwinteren in een vorstvrije ruimte, of bij planten in de open grond een dikke laag bladmulch rond de basis aan te brengen voor de winter. Bovendien kun je in het vroege voorjaar terugknippen tot vlak boven de grond, vlak voor de nieuwe groei. Daarnaast zijn stekken in juni gemakkelijk te wortelen, dus reservevorming is verstandig.
Social media:
Meer informatie over planten en onze tuin kun je vinden op onze Instagram, Facebook en Pinterest pagina’s.
Veelgestelde vragen over Salvia repens
Is Salvia repens winterhard in Nederland?
Onzeker. Salvia repens is een Zuid-Afrikaanse soort die in milde Nederlandse winters mogelijk overleeft, maar in strenge winters waarschijnlijk niet. Daarom raden wij aan deze kruipsalie de eerste jaren in een pot te houden en vorstvrij te overwinteren, of bij open grond te kiezen voor een beschutte zuidwand met goed doorlatende grond.
Hoe hoog wordt Salvia repens?
De plant wordt 25 tot 50 cm hoog, soms tot 60 cm in goede omstandigheden. Bovendien verspreidt hij zich via een kruipende wortelstok in de breedte. Daardoor kan een goede plant tot 60 cm breed of meer worden.
Wanneer bloeit Salvia repens?
In Nederlandse cultivatie loopt de bloei van juni tot september. Bovendien openen de bloemen geleidelijk in losse kransen langs de stengels. Daardoor blijft de plant wekenlang sierwaardig.
Waar komt Salvia repens vandaan?
Salvia repens komt van nature voor in Zuid-Afrika en Lesotho, op hoogtes tussen 450 en 2.400 meter. Bovendien groeit hij daar in open graslanden, op steenachtige hellingen en in licht beboste gebieden. Daarom verdraagt hij koude en droogte beter dan veel tropische salvia’s.
Verspreidt Salvia repens zich snel?
Ja, vooral in cultivatie. Bovendien waarschuwen Zuid-Afrikaanse bronnen dat de kruipende wortelstokken zich krachtig kunnen verspreiden in een goede tuinbodem. Daarom is het verstandig deze kruipsalie te planten waar verspreiding gewenst is, of fysiek te begrenzen.
Kan Salvia repens in een pot?
Ja, en dat is in Nederland zelfs aan te raden. Bovendien kun je de pot in de winter eenvoudig naar een vorstvrije ruimte verplaatsen. Daarnaast gebruik je een ruime pot van minimaal 30 cm diameter met uitstekende drainage.
Wordt Salvia repens gegeten door konijnen of reeën?
Nee. Bovendien maken de aromatische oliën in blad en stengel de plant onaantrekkelijk voor herbivoren. Daardoor laten konijnen en reeën deze kruipsalie met rust.
Is Salvia repens een goede bijenplant?
Ja, de lipbloemen leveren nectar voor hommels en langtongbijen. Bovendien valt de bloei in juni tot september, een periode met afnemend nectaraanbod elders. Daarom is dit een waardevolle plant voor bestuiverstuinen.
Hoe vermenigvuldig ik Salvia repens?
Salvia repens is gemakkelijk te vermenigvuldigen via stek, zaad of deling van de kruipende wortelstok. Bovendien wortelen stekken in juni snel in een vochtige kweekbak. Daarom is reservevorming verstandig, zeker voordat de eerste winter aanbreekt.
Wat onderscheidt Salvia repens van andere salvia’s?
Salvia repens groeit vanuit een kruipende wortelstok, in tegenstelling tot de meeste tuin-salvia’s die polvormend zijn. Bovendien heeft hij opvallend smalle bladeren en een lange bloei in losse kransen met donkere kelken. Daarom oogt hij eleganter en luchtiger dan klassieke salvia’s.
